توضيح آيات وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ در اينكه كسانى كه از روى نادانى چنين گفتند چه مردمانى بودند گفتارى است ابن عباس گفته يهوديانند ، مجاهد گفته عيسويانند ، قتاده گفته مشركين عربند . لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ مفسرين گويند كفار به پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم اعتراض مينمودند كه چرا خداوند شفاها بما نميگويد كه تو رسول اويى يا اينكه با تو تكلم نمايد و ما كلام او را بشنويم همان طورى كه با موسى عليه السلام تكلم نمود و آن هفتاد نفر كلام خدا را شنيدند ، و چرا علامت و نشانه‌اى براى ما نميفرستد كه شاهد صدق تو باشد . كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ مثل اينكه بنى اسرائيليان بموسى عليه السلام گفتند أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً « 1 » و نصارى بعيسى بن مريم عليه السلام گفتند هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ « 2 » تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ دلها و قلبهاى معاندين و اهل كفر و فسق شبيه به يكديگر است و همين طورى كه كلام آنها در گفتار مثل يكديگر اعتراض مينمايند و سخن ميگويند قلبهاى آنان نيز در قساوت بهم ماند و اينها كسانى ميباشند كه خداوند در باره آنها فرموده « به چشم و گوش و دل آنان مهر نهاديم » كه نه چشم دارند كه آثار حقانى را در عالم امكانى مشاهده نمايند و نه گوش دارند كه آيات و كلمات معجزنماى الهى را بشنوند و نه دل و قلب دارند كه تعقل و تفكر نمايند و حق و باطل را از يكديگر تميز دهند » و كلام كفار و اعتراض و ايرادشان ارائه ميدهد ما فى الضمير آنان را زيرا كه

--> ( 1 ) نشان ده خدا را بما آشكارا ( 2 ) آيا پروردگار تو قدرت دارد كه از آسمان غذايى براى ما فرود آورد .